Tetrabiblos: Dünyanın Dört Çeyreği ve Ulusların Yıldız Payı

Dünyanın Dört Çeyreği

Dünya, dört üçgene (triplicities) sayıca denk düşen dört çeyreğe ayrılır. Bu çeyreklerden biri dünyanın kuzeybatısında yer alır ve Kelto-Galatya'yı, yani yaygın adıyla Avrupa'yı kapsar. Bu çeyreğin karşısında güneydoğuda, Doğu Etiyopya'ya doğru uzanan, Büyük Asya'nın güney kesimi denen çeyrek bulunur. Dünyanın bir başka çeyreği kuzeydoğuda, İskitya civarındadır ve Büyük Asya'nın kuzey kesimi diye adlandırılır. Bunun karşısında ise Batı Etiyopya civarında yer alan, genel adıyla Libya denen güneybatı çeyreği bulunur.

Birinci Çeyrek: Avrupa

Bu düzenlemeye göre, ilk çeyreğin, yani Avrupa'nın kuzeybatı kesimleri, Koç, Aslan ve Yay'dan oluşan kuzeybatı üçgeniyle yakınlık içindedir; bu üçgenin efendileri olan Jüpiter ve Mars'ın (akşam konumunda) yönetimi altındadır. Bütün uluslara mal edildiğinde bu bölgeler şunlardır: Britanya, Galatya, Germanya, Bastarnya, İtalya, Apulya, Sicilya, Galya, Toskana, Keltika ve İspanya. Üçgenin ve ona bağlı gezegenlerin buyruk vermeye elverişli doğası nedeniyle, bu ülkelerin yerlileri boyunduruğa tahammülsüz, özgürlük düşkünü, savaşçı, çalışkan, buyurgan, temiz ve yüksek gönüllüdür.

Adı geçen ülkeler arasında Britanya, Galatya, Germanya ve Bastarnya, Mars ve Koç'la daha güçlü bir yakınlık taşır; bu yüzden halkları daha vahşi, daha cüretkâr ve daha yırtıcıdır. İtalya, Apulya, Sicilya ve Galya, Aslan ve Güneş'le yakınlık içindedir; halkları daha buyurgandır ama aynı zamanda nazik, iyiliksever ve ortak yarara düşkündür. Toskana, Keltika ve İspanya ise Yay ve Jüpiter'le bağlantılıdır; halkları özgürlüğü, sadeliği ve zarafeti sever.

Bu çeyreğin dünyanın ortasına yakın güneydoğu kesimleri — Trakya, Makedonya, İlirya, Hellas, Ahaia, Girit, Kiklad Adaları, Küçük Asya kıyıları ve Kıbrıs — buna ek olarak Boğa, Başak ve Oğlak'tan oluşan, Venüs ve Satürn'ün yönettiği güneydoğu üçgeniyle de bağlantı kurar; bu bölgelerin dünyanın merkezine yakınlığı nedeniyle Merkür'ün de üzerlerinde payı vardır.

İkinci Çeyrek: Büyük Asya'nın Güney Kesimi

Bu çeyreğin Hindistan, Ariana, Gedrosya, Partya, Medya, Pers, Babilonya, Mezopotamya ve Asur'u kapsayan kısımları, dünyanın güneydoğusunda yer alır ve (Boğa, Başak, Oğlak'tan oluşan) güneydoğu üçgeniyle, dolayısıyla sabah konumundaki Venüs, Merkür ve Satürn'le doğal bir yakınlık taşır. Bu ülkelerin halkları, kendilerine egemen olan bu etkilere itaatkârdır; Venüs'e İsis adıyla tapınırlar, Satürn'e de Mithra-Helios diye seslenip saygı gösterirler. Çoğu geleceği önceden haber verir; bedenlerinin bazı organlarını tanrılara adarlar. Ayrıca sıcak mizaçlıdırlar, aşka ve şehvete düşkündürler, oyunculuğu, şarkıyı, dansı severler, giysi ve süslerinde gösterişlidirler.

Şu belirtilmelidir: Partya, Medya ve Pers, Boğa ve Venüs'le daha özel bir yakınlık taşır; bu yüzden bu ülkelerin sakinleri göz alıcı giysiler giyer, zarafete ve inceliğe düşkündürler. Babil, Mezopotamya ve Asur civarındaki ülkeler ise Başak ve Merkür'le bağlantılıdır; halkları bu yüzden bilimlere düşkündür, beş gezegen üzerine gözlem yapmakta özellikle üstündürler. Hindistan, Ariana ve Gedrosya, Oğlak ve Satürn'le bağlantılıdır; bu bölgelerin yerlileri bu yüzden biçimsiz bedenli, pis alışkanlıklı ve barbar tavırlıdır.

Bu ikinci çeyreğin geri kalan kısımları — İdumea, Koile-Suriye, Yahudiye, Fenike, Kildan ülkesi, Orkhinya ve Mutlu Arabistan — dünyanın merkezine yakın, kuzeybatı üçgeniyle yakınlık kurar, efendileri olarak Jüpiter, Mars ve Merkür'ü tanır. Koile-Suriye, İdumea ve Yahudiye halkı esas olarak Koç ve Mars'ın etkisi altındadır, genellikle cüretkâr ve hilekârdır. Fenikeliler, Kildaniler ve Orkhinyalılar, Aslan ve Güneş'le yakınlık taşır, sade ve insancıl bir mizaca sahiptir, astrolojiye düşkündürler. Mutlu Arabistan halkı Yay ve Jüpiter'le bağlantılıdır: ülke verimlidir, halkı biçimli bedenli ve cömerttir.

Üçüncü Çeyrek: Büyük Asya'nın Kuzey Kesimi

Bu çeyreğin dünyanın kuzeydoğusunda yer alan kısımları — Hyrkania, Ermenistan, Mantiana, Baktriana, Kasperya, Serika, Sauromatika, Oksiana ve Soğdiana — (İkizler, Terazi, Kova'dan oluşan) kuzeydoğu üçgeniyle yakınlık taşır; efendileri olarak sabah konumundaki Satürn ve Jüpiter'i tanır. Her bakımdan son derece zengindirler, bol altına sahiptirler. Tanrıbilimde bilgili, büyüde usta, alışverişlerinde âdil, özgür ve yüce gönüllüdürler; evlilikte iffetli, giyimde zarif, hayırsever ve aydın zihinlidirler.

Bu uluslar arasında Hyrkania, Ermenistan ve Mantiana, İkizler ve Merkür'le daha güçlü bir yakınlık taşır; halkları kavrayışta daha keskin ama dürüstlükte daha az sebatlıdır. Baktriana, Kasperya ve Serika civarındaki ülkeler Terazi ve Venüs'le bağlantılıdır; yerlileri bol servete sahiptir, şiiri severler. Sauromatika, Oksiana ve Soğdiana civarındaki uluslar Kova ve Satürn'ün etkisi altındadır; görgüce daha kaba ve daha yabanıdırlar.

Bu çeyreğin dünyanın ortasına yakın öteki kısımları — Bithynia, Frigya, Kolkhis, Suriye, Kommagene, Kapadokya, Lidya, Likya, Kilikya ve Pamfilya — güneybatı üçgeniyle yakınlık kurar; efendileri Mars ve Venüs'tür, onlarla birlikte Merkür de pay sahibidir. Bu ülkelerde esas olarak Venüs'e 'Tanrıların Anası' adıyla, Mars'a da Adonis adıyla tapınılır. Halk zihince köle ruhlu, çalışkan ama hilekâr, düzenbaz ve hırsızdır. Bithynia, Frigya ve Kolkhis kadınları ise, Yengeç ve Ay'ın etkisiyle, eski Amazonlar gibi erkeksi tavırlı ve savaşçıdır; kız çocuklarının sağ göğsünü askerliğe uygun olsunlar diye keserler. Suriye, Kommagene ve Kapadokya esas olarak Akrep ve Mars'ın etkisi altındadır, halkları cüretkâr ve hilekârdır. Lidya, Kilikya ve Pamfilya ise Balık ve Jüpiter'le güçlü bir yakınlık taşır; halkları zengin, ticarete düşkün ve dürüsttür.

Dördüncü Çeyrek: Libya

Geri kalan çeyrek, genel adıyla Libya diye bilinen geniş bölgedir. Numidya, Kartaca, Afrika, Fazanya, Nasamonitis, Garamantika, Mauritanya, Getulya ve Metagonitis, dünyanın güneybatısında yer alır ve güneybatı üçgeniyle yakınlık taşır; efendileri akşam konumundaki Mars ve Venüs'tür. Bu bölgelerin sakinleri aynı anadan doğma bir erkek ve bir kadın tarafından çift yönlü yönetilir; son derece sıcak mizaçlıdırlar, kadına düşkündürler; evlilikleri genellikle zorla yapılır.

Numidya, Kartaca ve Afrika, Yengeç ve Ay'la daha özel bir yakınlık taşır; halkları topluluk halinde yaşar, ticaretle uğraşır. Metagonitis, Mauritanya ve Getulya yerlileri Akrep ve Mars'ın etkisi altındadır, bu yüzden son derece yırtıcı ve kavgacıdırlar; insan eti yerler, en ufak bahaneyle birbirlerini öldürürler. Fazanya, Nasamonitis ve Garamantika halkı Balık ve Jüpiter'le bağlantılıdır; içten ve sadedirler, çalışmayı severler; Jüpiter'e Ammon adıyla tapınırlar.

Bu çeyreğin dünyanın ortasına yakın öteki kısımları — Kirenaika, Marmarika, Mısır, Thebaïs, Vaha, Troglodytika, Arabistan, Azanya ve Orta Etiyopya — kuzeydoğu üçgeniyle yakınlık kurar; Satürn, Jüpiter ve Merkür'ün yönetimi altındadır. Halkları tanrılara derin sevgi ve saygı besler; ölülerini toprağa gömer, kamu gözünden uzaklaştırırlar. Boyun eğdiklerinde uysal ve sabırlı, buyruk verdiklerindeyse yürekli ve yüce gönüllü olurlar. Aralarında çok eşlilik yaygındır. Kirenaika, Marmarika ve özellikle Aşağı Mısır, esas olarak İkizler ve Merkür'ün etkisi altındadır: yerlileri son derece zeki ve akıllıdır, hikmete erişmeye ve ilahi gizemlere nüfuz etmeye yeteneklidirler; aynı zamanda büyücüdürler, gizli ayin ve törenler icra ederler.

Bu metin neden önemli

Bu metnin ilginç bir tanıklığı var: Berlin Devlet Kütüphanesi'ndeki bir Bizans elyazmasında (Ms. Phill. 1577, 15-16. yüzyıl, astronomi/astroloji derlemesi) aynı doktrinin bir kopyası bulunuyor — elyazmasının ilgili yaprakları su hasarı yüzünden büyük ölçüde okunmaz durumda, ama içerik Batlamyus'un metniyle birebir örtüştüğü için eksiksiz biçimde yeniden kurulabildi. Böylece hem antik doktrinin kendisi hem de onun bin yıl sonra bir manastır ya da saray kütüphanesinde elle kopyalanma sürecinin somut bir izi bir arada görülebiliyor.