Ölüler Kitabı: Ani Papirüsü — Revizyonlar ve Kadimlik

Ölüler Kitabı'nın Revizyonları

Ölü krallar, soylular, rahipler ve başkaları için hazırlanan ve kadim Mısırlıların Ölüler Kitabı'nı oluşturan o büyük dinî metinler bütününün revizyonları şöyle özetlenebilir:

I. Heliopolis Revizyonu — yani Anu (İncil'deki On, Yunanların Heliopolis'i) Koleji rahipleri tarafından derlenen ve artık kayıp bir dizi metne dayanan revizyon. Bu revizyon, Beşinci ve Altıncı Hanedan'a ait bazı kralların piramit mezarlarının oda ve koridor duvarlarına hiyerogliflerle oyulmuş olarak bulunur. Güneş Tanrısı Ra'nın rahiplerince yayılan teoloji sistemini temsil eder; ama güneş öğretileri dışındaki bütün temel unsurlar, ilkel, yerli ve muhtemelen hanedanlar-öncesi Mısırlılardan gelir. Sonraki kralların metinlerinde, Ra rahiplerinin — kültü en eski hanedanlardan beri Yukarı ve Aşağı Mısır'da çok yaygın olan — Osiris'in üstünlüğünü kabul etmek zorunda kaldığını görürüz.

On birinci ve on ikinci hanedanlar döneminde, 'Bölümler' (Chapters) olarak adlandırılan başlıklarla Piramit Metinleri'nin bölümleri lahitler ve tabutlar üzerine gündelik hiyerogliflerle yazıldı; bunlara bir dizi yeni metin daha eklendi.

II. Teb Revizyonu — genellikle papirüs üzerine ve tabutlar üzerine hiyerogliflerle yazılan, her biri kendine özgü bir başlığı olan ama dizide kesin bir yeri bulunmayan bölümlere ayrılmış revizyon. Bu biçim, on sekizinci hanedandan yirmi ikinci hanedana kadar yoğun biçimde kullanıldı. Bu revizyon ayrıca papirüs üzerine hiyeratik yazıyla ve hiyerogliflerle de yazılmıştır.

III. Sais Revizyonu — muhtemelen yirmi altıncı hanedandan önceki bir dönemde, bölümlerin kesin bir düzene sokulduğu revizyon. Tabutlar, papirüsler vb. üzerine hiyeroglif, hiyeratik ve demotik yazıyla yazılmıştır; yirmi altıncı hanedandan Ptolemaios döneminin sonuna kadar yoğun biçimde kullanılmıştır.

Mısırbilimciler genellikle 'Ölüler Kitabı' adını Teb ve Sais revizyonlarına verirler; ama bu girişte terim, ölülerin refahı ve mezar ötesindeki yeni hayatlarıyla ilgilenen ve Mısırlılar arasında MÖ yaklaşık 4000'den Hristiyanlık çağının ilk yüzyıllarına kadar var olduğu ve kullanıldığı bilinen genel dinî metinler bütününü kapsayacak şekilde kullanılmaktadır.

Piramit Metinleri, bize bilinen Ölüler Kitabı'nın en eski biçimini temsil eder; elimizde yalnızca krallar için yazılmış kopyaları bulunsa da, rahipler, memurlar ve sıradan soylular için kopya yapılmadığı sonucuna varıp Heliopolis Revizyonu ile daha sonraki revizyonlar arasında bir ayrım aramak doğru olmaz. Dördüncü Hanedan'a ait mastaba mezarları, Cenaze Adakları Ayini ile Ağız Açma Kitabı'nın din adamları ve sivil memurlar için de okunduğunu kanıtlar; Piramit Metinleri'nin bölümlerinin onlar için de kopyalandığından şüphe etmek için hiçbir sebep yoktur.

Mısır'da bulunan en eski mezarlar, ilkel Mısırlıların ölülerini kısmen gömerek, kısmen de yakarak ortadan kaldırdığını kanıtlar.

Bu metin neden önemli

Ani Papirüsü, Mısır Ölüler Kitabı'nın en güzel ve en eksiksiz nüshalarından biridir; on dokuzuncu hanedan döneminde (MÖ ~1250) yazılan yazılı-resimli bu papirüs, ölen kişinin öte dünyadaki yolculuğunu baştan sona resmeder. Bu giriş metni ise, kitabın kendisinden önce, modern Mısırbilimin Ölüler Kitabı'nı nasıl sınıflandırdığını gösterir: metin dört bin yıl boyunca durmadan kopyalanıp yeniden düzenlenmiş, her çağ kendi revizyonunu bırakmıştır. Bu katmanlı tarih, kadim Mısır'da ölüm sonrası inancının statik değil, sürekli yeniden yorumlanan canlı bir gelenek olduğunu gösterir. Bu kaynak Mısır rehberine bakın.